Metabolik Sendrom Belirtileri Metabolik Sendrom Nedenleri

 

Metabolik sendromun belirtileri, damar tıkanıklığı veya sertleşmesi gibi problemlere kaynaklık etmesi ile ortaya çıkar. Karın bölgesi yağlanması, insülin direnci veya sağlıksız bir yaşam tarzı metabolik sendromu tetikleyebilir.

Metabolik sendrom, genetik altyapısı olan bireylerde olumsuz çevre faktörlerinin de etkisiyle ortaya çıkan bir sorundur. Sadece genetik ya da sadece çevre faktörleriyle açıklanamayan bu tür sorunlar, multifaktöryel hastalıklar ismini almaktadır.

Detaylı bilgi için: Metabolik sendrom nedir?

Metabolik Sendrom Belirtileri ve Yol Açtığı Sorunlar

Metabolik sendrom farklı vücut sistemlerinde problemlere yol açar. Yol açtığı problemlere ve bunlara bağlı ortaya çıkan belirtilere detaylı bakalım:

1. Damar Tıkanıklığı ve Koroner Arter Hastalığı

Metabolik sendromun kan damarlarında neden olduğu etkileri anlamak için, öncelikle ateroskleroz isimli hastalığa göz atalım:

Ateroskleroz; atar damar duvarında kolesterol birikimi ve iltihaplanmayla seyreden bir süreçtir.

  • Biriken kolesterol bir tabaka (plak) oluşturur, damarı yavaş yavaş daraltır.
  • Ayrıca kolesterol plağındaki iltihabi reaksiyon, damar duvarındaki hücreleri tahrip eder, bu hücrelerin üzerinde pıhtı oluşabilir.
  • Pıhtı oluşması halinde damardaki kan akışı aniden kesilir.

Metabolik sendromda vücuttaki bütün atar damarlarda yukarıda bahsedilen ateroskleroz süreci başlar.

Koroner Arter Hastalığı ise, kalbin kendi dokusunu besleyen damarların (koroner arter) bu ateroskleroz mekanizmasıyla tıkanması durumudur. Koroner arter hastalığı, müdahale edilmediği takdirde hastayı kalp krizine götüren bir sorundur.

Belirtiler: Koroner arter hastalığının en önemli belirtisi göğüs ağrısıdır (anjina pektoris). Hastalığın erken dönemlerinde göğüs ağrısı aşağıdaki durumlarda ortaya çıkar:

  • Efor
  • Duygusal stres, korku, üzüntü, heyecan..
  • Sigara
  • Yemek sonrası

Koroner arter hastalığının erken döneminde ortaya çıkan göğüs ağrısı dinlenmekle ya da dilaltı ilaçlarıyla hafifler. Hastalık ilerlediğinde ise göğüs ağrısı efordan bağımsız olarak istirahat sırasında da gelir, dinlenmekle ya da dilaltı ilaçlarla hafiflemez. Koroner arter hastalığı kalp krizinin en önemli ve en sık sebebidir.

Gerçekten ateroskleroz ciddi sonuçlara yol açan ürkütücü bir durum. Ancak erken dönemde önlem alınıp, uygun yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerektiğinde ilaç tedavileri uygulanırsa geriye döndürülebilir ve düzeltilebilir.

İlgili yaşam tarzı düzenlemeleri hakkında detaylı bilgi için: Metabolik sendrom tedavisi

2. İnme

Yukarıda bahsedilen ateroskleroz süreci beyin dokusunu besleyen damarların tıkanmasına yol açarsa, kişi inme (felç) geçirir.

Belirtiler: İnme öncesi dönemde ve inme sırasında aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

  • Konuşmada zorluk, dilin hareket yeteneğinde kayıp
  • Özellikle vücudun tek tarafında yüz, kol ve bacakta uyuşma, karıncalanma, güç kaybı
  • Vücut dengesinin sağlanamaması
  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Görme kaybı ya da çift görme
  • Yutma güçlüğü
  • Şuur bulanıklığı ya da şuurun tam kaybı

3. Damar Sertleşmesi (Arteriosklerozis)

Metabolik sendromlu bireylerde damarlar zamanla daha sert ve kırılgan bir hal alır. Damar duvar yapısındaki bu bozulma, damar içerisinde kan pıhtısı oluşumuna zemin hazırlar. Bu durum da yukarıda bahsettiğimiz kalp krizi ve inme riskini ayrıca arttırır.

Belirtiler: Beyne giden damarlarda arterioskleroz oluşmasıyla hastada baş ağrısı ve baş dönmesi görülebilir.

  • İç kulağa giden damarların tutulumuyla kulak çınlaması,
  • Bacaklara giden büyük damarların tutulumuyla yürümede güçlük görülebilir.
  • Ayrıca tutulan damarın kan götürdüğü bölgede ağrılar ortaya çıkar.

4. Polikistik Over Sendromu (PCOS)

Metabolik sendrom ile ilişkili problemlerden birisi de polikistik over sendromudur (PCOS). PCOS, kadınlarda yumurta hücresinin yumurtalıklardan (over) aylık periyotlarla düzenli olarak atılamamasıyla (anovulasyon) karakterize bir hastalıktır. İnsülin direnci, anovulasyona zemin hazırlar.

Ayrıca polikistik over sendromu hastalarında bozulmuş glukoz toleransı ve şeker hastalığı görülme sıklığı artmıştır.

Belirtiler: Polikistik over sendromunda belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

  • Adet düzensizliği
  • Gebe kalamama
  • Ağır adet kanaması
  • Tüylenme (özellikle yüz, göğüs ve bacak aralarında)
  • Kilo artışı
  • Saç dökülmesi
  • Cildin yağlanması, sivilce

5. Karaciğer Yağlanması

Metabolik sendrom hastalarında siroza kadar ilerleyen karaciğer problemleri görülebilir. Bu duruma insülin direnci neden olur. Yağlanma sürecinde karaciğer enzimleri yükselebilir (steatohepatit).

Belirtiler: Karaciğer yağlanmasında çoğunlukla hastada belirti vermez. Kan tahlillerinde ya da ultrasonografi, tomografi, MR gibi görüntülemelerde saptanır.

6. Kanda Pıhtılaşma Eğilimi (Hiperkoagülabilite)

İnsülin direnci kanda pıhtılaşma faktörlerinin düzeylerini değiştirerek pıhtılaşmaya eğilim oluşturur.

Dikkat: Metabolik sendromda yukarıda bahsettiğimiz üzere farklı mekanizmalarla pıhtılaşmaya eğilim artmıştır. Bunlara hareketsiz yaşam tarzını da eklemeliyiz. Çok fazla hareket etmeyen özellikle orta yaş ve üstü bireylerde, bacaklarda ve kalça içerisinde kalan toplardamarlarda pıhtılaşma riski artmıştır.

Bu yüzden metabolik sendrom tedavisinde aspirin kullanımı da önerilmektedir.

Metabolik Sendrom Neden Olur? Risk Faktörleri Nelerdir?

Yaş ve aile öyküsü metabolik sendromun değiştirilemeyen risk faktörleridir. Abdominal obezite, insülin direnci, sağlıksız yaşam tarzı ise değiştirilebilen/düzeltilebilen risk faktörleridir.

Bu risk faktörlerine daha detaylı bakalım:

1. Yaş

Metabolik sendromun görülme sıklığı yaşla birlikte artıyor. Metabolik Sendrom Çalışma Grubunun kılavuzuna göre (2009);

  •  20-29 yaş grubundaki bireylerin %6,7’sinde metabolik sendrom görülürken,
  • 60-69 yaş grubunda %43,5 oranında metabolik sendrom görülmüştür.1

2. Aile Öyküsü

Ailesinde metabolik sendrom tanı kriterlerindeki maddelerden biri ya da birkaçı olan bireylerde metabolik sendrom gelişme riski daha yüksektir. Bu durum hastalığın genetik altyapısını açıkça ortaya koymaktadır.

3. Abdominal (Santral) Obezite

Karındaki ve vücudun üst yarısındaki yağlanma, metabolik sendrom riskini belirgin şekilde artırır.

4. İnsülin Direnci

İnsülin direnci zaten metabolik sendrom tanı kriterleri arasında da yerini almıştır. İnsülin direnci olan ancak henüz metabolik sendrom tanı kriterlerini tam karşılamayan bireylerde, insülin direncine karşı önlem alınmadığı takdirde tanı kriterlerindeki diğer maddeler de ortaya çıkacak ve kişi metabolik sendrom tanısı alacaktır.

5. Sağlıksız Yaşam Tarzı

Yaşam tarzı ve alışkanlıklar kişilerde beden ve ruh sağlığını doğrudan ya da dolaylı olarak etkiler. Metabolik sendrom da sağlıksız yaşam tarzı sonucunda ortaya çıkacak problemlerden birisidir. Sağlıksız yaşam tarzına dair bazı örnekler şunlardır:

  • Hareketsiz yaşam
  • Doymuş yağlardan zengin beslenme (tereyağı, margarin, iç yağı, yumurta sarısı, endüstri ürünü pek çok bisküvi, kek vb.)
  • Stres
  • Düzensiz uyku
  • Fazla miktarda tuz ve şeker tüketimi
Kaynakça

1. http://www.turkendokrin.org/en/files/pdf/metabolik_sendrom.pdf

2. https://tobbetuhastanesi.com.tr/bulletin/578-diyabetes-mellitus-seker-hastaligi

3. http://www.journalagent.com/okmeydanitip/pdfs/OTD_30_SUP_1_60_65.pdf

4. http://ichastaliklaridergisi.org/managete/fu_folder/2005-03/html/2005- 12-3- 138-148.htm

5. http://www.metsend.org/pdf/Metsar-metsend.pdf

6. Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. Executive summary of the third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III). JAMA 2001;285:2486–2497.

7. Ford ES, Giles WH, Dietz WH. Prevalence of the metabolic syndrome among US adults: findings from the Third National Health and Nutrition Examination Survey. JAMA 2002;287:356–359.

8. American Diabetes Association. Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus. Diabetes Care 2004;27:S5- S10.

9. Onat A, Ceyhan K, Basar O, Erer B, Toprak S, Sansoy V. Metabolic syndrome: major impact on coronary risk in a population with low cholesterol levels– a prospective and cross-sectional evaluation. Atherosclerosis. 2002;165:285-92.

10. Pyorala M, Miettinen H, Halonen P, Laakso M, Pyorala K. Insulin resistance syndrome predicts the risk of coronary heart disease and stroke in healthy middle-aged men: the 22-year follow-up results of the Helsinki Policemen Study. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2000;20:538–544.

11. Satman I, Yilmaz T, Sengul A, Salman S, Salman F, Uygur S, Bastar I, Tutuncu Y, Sargin M, Dinccag N, Karsidag K, Kalaca S, Ozcan C, King H. Population-based study of diabetes and risk characteristics in Turkey: results of the turkish diabetes epidemiology study (TURDEP). Diabetes Care. 2002;25:1551-6.

12. Bersot TP, Vega GL, Grundy SM, Palaoglu KE, Atagunduz P, Ozbayrakci S, Gokdemir O, Mahley RW. Elevated hepatic lipase activity and low levels of high density lipoprotein in a normotriglyceridemic, nonobese Turkish population. J Lipid Res. 1999;40:432-8.

13. Kozan O, Oguz A, Abaci A, et al. Prevalence of the metabolic syndrome among Turkish adults. Eur J Clin Nutr. 2007; 61(4): 548-53.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top