Gebelikte Normal Belirtiler Gebelik Zehirlenmesi Belirtileri

 

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) anne ve bebek sağlığını tehdit eden bir gebelik problemidir. Ağırlaştıkça anne ve bebekte hayati risk ortaya çıkar. Gebelik zehirlenmesinde normal gebeliklerde beklenen bazı değişimler daha şiddetli yaşanabilir. Ancak  gebelik zehirlenmesi belirtilerinden bazıları, normal gebeliktekilerden tamamen farklıdır.

Gebelikte Normal Belirtiler

Normal gebelikte anne vücudunda farklı sistemlerde pek çok değişiklik meydana gelir. Bu değişikliklerin neden olacağı normal belirtilerin farkında olmak gerekir. Bu sayede olası bir gebelik zehirlenmesinin yol açabileceği sorunlarla, normal gebelik sürecine ait bulgular ayırt edilebilir.

Hamilelikle birlikte ortaya çıkan bazı normal değişiklikler şu şekildedir:

  • Anne vücudunda toplam kan miktarı artar. Ortalama bir gebede doğum esnasında 1500 ml fazla kan vardır.
  • Kalp atım hızı artar.
  • Böbrek kan akımı %50 den fazla artar.
  • İdrar miktarı artar (poliüri), sık idrara çıkma (pollaküri) olabilir.
  • Böbrek boyutları artar. Bu artış %30 u bulabilir.
  • İdrarda glikoz ve aminoasit kaçar.
  • İdrarda eser miktarda protein kaçağı olur. Normal gebelikte kaçan protein 24 saatte 300 mg’ı geçmez.
  • Tansiyon değerlerinde hafif düşme olur.

Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Belirtileri

Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) ise temelde yüksek tansiyon ve idrarda fazla miktarda protein kaçağıyla seyreden bir gebelik problemidir. Hafif preeklampsilerde hastada hiçbir şikayet olmasa da yüksek tansiyon ve protein kaçağı yine de vardır. Preeklampsi ağırlaştıkça aşağıda detaylarıyla anlatacağımız belirti ve bulgular ortaya çıkar:

1. İdrarda Protein Kaçağı

Preeklampside yüksek tansiyon ve böbrekteki kılcal damarlarda (kapiller damar) hasarlanmaya bağlı olarak idrarla 24 saatte 300 mg’dan fazla protein kaybedilir.

Kaybedilen protein miktarının 24 saatte 2 gramı geçmesi şiddetli preeklampsiyi ifade eder. Bu gebelerde istenmeyen sonuçlar anlamlı düzeyde artar.1

2. Yüksek Tansiyon ( Hipertansiyon)

Preeklampside 20. gebelik haftasından sonra tansiyon yüksek saptanır. Ama bu yüksek tansiyonun yeni mi oluştuğu önceden mi süregeldiğinin ayrımını yapmak gerekir.

  • 140/90 üzerindeki tansiyon, hafif preeklampsiyi ifade eder.
  • 160/110 üzerindeki tansiyon, şiddetli preeklampsiyi ifade eder.

Dikkat:

Preeklampsi hastalarında yüksek tansiyon nedeniyle beyin kanaması riski vardır ve yüksek tansiyon değerleri ivedilikle kontrol edilmelidir. Ancak çok aşırı agresif şekilde tansiyonun düşürülmesi de bebekte istenmeyen etkilere yol açabilir. Bu nedenle preeklampside tansiyon kontrolünün mutlaka bir hekim tarafından sağlanması gerekir.

3. Ödem

Preeklampsi hastalarında sıklıkla ödem oluşur. Bu durumun sorumlusu,  yüksek kan basıncı ve damar duvarlarının iç yüzeyini döşeyen hücrelerin (endotel hücreleri) hasarlanması sonucu damar dışına sıvı kaçışıdır.

Cilt altı dokularında çoğunlukla ödem olur ve ödem en kolay bacak ön yüzde fark edilir. Ama vücudun her yerinde ödem oluşabilir:

  • Beyin
  • Akciğer
  • Böbrekler
  • Karaciğer

Bununla birlikte normal gebeliklerde de ödem olabileceği akılda tutulmalıdır. Ayrıca bazı preeklampsilerde ise ödem olmayabir. Bu nedenle ödem, preeklampsi için bir tanı kriteri değildir.

Kilo artışı normal bir gebelikte de beklenen normal bir durumdur. Ama 1 haftada 900 g dan fazla kilo artışı preeklampsiye bağlı ödem sebebiyle oluşabileceğinden, bu şekilde hızlı kilo artışlarında hekim kontrolü ihmal edilmemelidir.

4. Bulantı-Kusma

Normal gebeliklerde de erken dönemde ve gebeliğin sonlarında bulantı ve kusma olabilir. Bu duruma gebelik hormonu HCG’nin yol açtığı düşünülse de, aralarındaki ilişki çok net değil. Ancak özellikle gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan bulantı-kusmalarda preeklampsi varlığı araştırılmalıdır.

5. İdrar Miktarına Azalma

Normal gebelikte böbrek kan akımı %50 den fazla artar ve sonuçta idrar miktarı da artar. Preeklampside ise böbrekteki kılcal damarlarda (kapiller damarlar) kısmi ya da tam tıkanma olur, böbreğe giden kan akımı azalır. Sonuçta idrar miktarı azalır.

6. Baş ağrısı

Preeklampside şiddetli ve dirençli baş ağrısı olabilir. Normal gebeliklerde de baş ağrısı olabilse de, ani başlayan baş ağrısı gebelik zehirlenmesinin habercisi olabilir.

7. Karın Ağrısı

Gebelik zehirlenmesinde karın ağrısı söz konusu olabilir. Ağrı özellikle karaciğerin bulunduğu sağ üst karın bölgesinde yoğunlaşır.

8. Görme Problemleri

Gebelik zehirlenmesinde aşağıdaki görme problemleri ortaya çıkabilir:

  • Çift görme (diplopi)
  • Bulanık görme
  • Geçici görme kaybı
  • Işığa karşı hassasiyet

9. Nefes Darlığı

Ağır preeklampsilerde damar içerisindeki sıvının akciğerlere kaçışı sebebiyle gebede nefes darlığı olabilir. Bu kaçışa akciğer ödemi denir. İdrarda protein kaybı, damar içerisindeki sıvının akciğere kaçışını kolaylaştırır. İdrarda kaçan protein miktarı arttıkça, akciğer ödemi riski de artar.

Laboratuvar Değerlerinde Sapmalar

Preeklamside yapılan kan tetkiklerinde aşağıdaki gibi değişiklikler saptanabilir:

  • Karaciğer enzimlerinde (AST, ALT) yükselme
  • Bilirubin değerinde yükselme (hiperbilirubinemi)
  • Trombosit sayısında azalma (trombositopeni)
Kaynakça

1. Cunningham FG, Gant NF, Leveno KJ, Gilstrap LC, Hauth JC, Wenstrom KD, editors. Hypertensive disorders of pregnancy. Willams’ Obstetrics. New York. McGraw-Hill: 2001; p. 567-618.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top