Demir Eksikliği Testleri Test Sonuçlarının Yorumu

 

Demir eksikliğinden şüphe edildiği takdirde kişiden hemogram testi istenebilir. Teşhis için hemoglobin değerlerine bakılır, bu değerler farklı yaş grupları için farklı kriterlere tabi tutulur. Demir eksikliği söz konusu ise diğer bazı parametrelerde de değişim görülebilir.

Demir Eksikliği Anemisinde Hangi Testler Yapılır?

1. Tam Kan Sayımı (Hemogram)

Hekim demir eksikliği anemisinden şüphelendiğinde ilk yapılacak test, tam kan sayımı (hemogram) isimli kan tahlilidir. Bu tahlilde anemiye ait bulgular saptanırsa periferik yayma yapılır. (Periferik yayma, hastadan alınan kanın mikroskop altında incelenmesidir.)

Demirin kan serumundaki miktarı genelde sabahları yüksek, akşamları daha düşük seviyededir. Bu yüzden tahlil için sabah saatlerinde ve aç karnına kan verilmelidir.

2. Kadın Doğum Muayenesi

Eğer hekim demir eksikliğinin adet kanamalarına ya da genital sisteme ait bir kanamaya bağlı olarak geliştiğinden şüphelenirse, kadın doğum muayenesi gerekir.

3. Endoskopik Girişimler (Vücut Boşluklarının Görüntülenmesi)

Eğer hekim sindirim kanalına ait bir kanamadan şüphelenirse, hastaya endoskopik girişimler uygulanır. Önce gastroduodenoskopi ile mide ve onikiparmak barsağı görüntülenir. Hekim gerekli görürse kolonoskopi de yapılır.

4. Dışkı Testleri

Eğer hekim sindirim kanalının alt yarısına ait bir kanamadan şüpheleniyorsa dışkıda gizli kan bakabilir. Bu test, verilen dışkı örneğinde kan hücresi araştırmasıdır. Ancak testin negatif sonuçlanması sindirim kanalından kanama olmadığını kanıtlamaz. Hekim ileri dışkı tahlilleri isteyebilir.

5. Video Kapsül Endoskopi

Eğer hastada sindirim kanalındaki kanama odağı tespit edilemediyse ve hastaya sürekli kan verilmesi gerekiyorsa; yani hasta kan nakline bağımlı hale geldiyse, video kapsül endoskopi yapılabilir.

Video kapsül endoskopi işleminde hasta yaklaşık  1 cm * 2,5 cm boyutunda bir kapsül yutar. Hastanın beline bir kemer yardımıyla alıcı yerleştirilir. Kapsül barsaklarda ilerlerken, çektiği fotoğrafları alıcıya aktarır. İşlem 8-10 saat sürer, ancak işlem öncesi 12 saatlik açlık ve barsak temizliği gerekir.

Demir Eksikliği Anemisinde Laboratuvar Sonuçları

Dikkat: Ne demir eksikliği anemisinde ne de başka herhangi bir hastalıkta sadece tahlil sonuçlarıyla tanı konulamaz, tedavi başlanamaz. Bir hekim tarafından hastanın yakınmaları, muayene bulguları ve tahlil sonuçları birlikte değerlendirilmelidir. Burada aktarılanlar teşhis sürecinin yalnızca bir bölümü olup, fikir verme amaçlıdır.

Dünya Sağlık Örgütü, aneminin laboratuvar kriteri olarak hemoglobin (HGB) değerini esas alır. Kişinin hgb değeri aşağıdaki tablodaki veriden küçükse, demir eksikliği olduğu anlamına gelir:

YAŞ ARALIĞI ANEMİ TANISI İÇİN HGB DEĞERLERİ
0-5 yaş Hgb: 11 in altında ise
5-11 yaş Hgb: 11,5 altında ise
12-14 yaş Hgb: 12 nin altında ise
15 yaşından büyük kadınlarda Hgb: 12 nin altında ise
15 yaşından büyük erkeklerde Hgb: 13 ün altında ise
Hamilelerde Hgb: 11 in altında ise

(kaynak: 1, 2, 3, 4)

Bu kişilerin tahlil sonuçlarında ayrıca:

  • Hemogram testinde RBC, HGB, MCV, MCHC değerleri düşüktür.
  • Trombosit sayısını gösteren PLT ise normal ya da yüksek olabilir.
  • Kanda demir ve ferritin değerleri düşüktür. (Eşlik eden hastalık varlığında ferritin düzeyleri normal hatta artmış bulunabilir.)
  • Total Demir Bağlama Kapasitesi  (halk arasında demir bağlama diye bilinir) artmış bulunur.

Periferik yaymada eritrositler normalden küçük (mikrositoz) ve soluk renkli görülür (hipokromi). Trombosit hücreleri genelde sayıca artmış bulunur.

Ancak hekim bu mikroskobik görünüme neden olabilecek diğer anemi (kansızlık) türlerinden ayırabilmek için, kemik iliği biyopsisine kadar ileri tetkikler isteyebilir.

İlgili Makaleler:

Demir Eksikliği Belirtieri Demir Eksikliği Nedenleri Demir Eksikliği Tedavisi

 

Kaynakça

1.  http://www.who.int/vmnis/indicators/haemoglobin.pdf

2.  Assessing the iron status of populations: report of a joint World Health Organization/ Centers for Disease Control and Prevention technical consultation on the assessment of iron status at the population level, 2nd ed., Geneva, World Health Organization, 2007. Available at http://www.who.int/nutrition/publications/micronutrients/anaemia_iron_deficiency/9789241596107.pdf

3. Nutritional anaemias. Report of a WHO scientific group. Geneva, World Health Organization, 1968. (WHO Technical Report Series, No. 405). Available at http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_405.pdf

4. Preventing and controlling anaemia through primary health care: a guide for health administrators and programme managers. Geneva, World Health Organization, 1989. Available at http://www.who.int/nutrition/publications/micronutrients/anaemia_iron_deficiency/9241542497.pdf

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top