Demir Eksikliği Nedenleri Kimler Risk Altında?

 

Demir eksikliğinin nedeni kan kaybı veya yetersiz beslenme olabilir. Yine vücuda alınan demirin emilememesi veya kişinin demir ihtiyacının artması da demir eksikliği anemisinin (kansızlık) kaynağı olabilir. Adet görenler, anneler ve vejeteryan beslenenler daha dikkatli olmalıdır.

Demir Eksikliği Anemisi Nedenleri

Ağırlığı 70 kg olan bir insanda yaklaşık 4 gram demir minerali bulunur. Demirin gıdalarla alımı, metabolizmada kullanılması ve vücuttan atılımı bir denge halindedir. Bu denge bozulursa demir eksikliği ortaya çıkar.

Aşağıdaki etkenler yukarıda bahsedilen dengenin bozulmasına yol açar:

1. Kan Kaybı

Yetişkin bir insandaki yaklaşık 4 gramlık demirin 2,5 gramı, kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit-alyuvar) içerisinde bulunur. Kan kaybı, eritrositlerle birlikte demirin de kaybedilmesine neden olur.

Vücut dışına ya da vücut içi boşluklara akut (ani) kanamalarda veya travmalarda demir eksikliği belirtileri hızlıca ortaya çıkabilir.

Örneğin, adet döneminde aşırı kanaması olan ve adetleri 7 günden uzun süren kadınlarda (menoraji), ilerleyen dönemlerde bu kan kayıplarına bağlı demir eksikliği oluşur.

Sindirim kanalındaki yavaş ve kronik kanamalarda, demir eksikliği belirtileri de yavaş yavaş gelişir. Aşağıdaki sorunlar kronik (uzun vadeye yayılmış) sindirim kanalı kanamalarına ve demir eksikliği anemisine yol açabilir: 

  • Mide ülserleri
  • Kolon polipleri
  • Mide barsak tümörleri

Not: Non Steroid Anti İnflamatuar grubu ağrı kesici ilaçların (aspirin, ibuprofen, ketoprofen, diklofenak vb. NSAID’ler) kontrolsüz kullanımı, bu kanamalar için risk oluşturur.

İdrar yollarında aşağıdaki gibi etkenler de akut ya da kronik kanamalara yol açarak demir eksikliği anemisini netice verebilir:

  • Travma
  • Bazı tür enfeksiyonlar 
  • Tümörler 

2. Gıdalarla Demir Alımının Yetersiz Olması

Aşağıdaki gıdalarda bol miktarda demir minerali bulunur:

  • Kırmızı et
  • Balık
  • Yumurta
  • Lifli yeşil sebzeler
  • Pekmez
  • Tam buğday ürünleri

Bu gıdaların yetersiz tüketimi, başta büyüme çağındaki çocuklar olmak üzere tüm yaş gruplarında demir eksikliği anemisine yol açar.

2 Öneri:

Haftada en az 2 öğün balık tüketin. Bu iki öğün, ihtiyacınız olan omega-3’ün karşılanması için de önemli.

Ispanak gibi sebze yemeklerine biraz kıyma koyun. Barsaklardan demir emilimi artacaktır.

Demir eksikliği anemisinin diğer tedavi yöntemleri ve takviyelerde dikkat edilmesi gerekenler için: Demir Eksikliği Tedavisi

3. Demir Emiliminin Yetersiz Olması

Besinlerle alınan demir, ince barsaklarda emilerek metabolizmaya kazandırılır. Demir emilimini engelleyen durumlarda, ya da barsaklardaki demir emilim yüzeyinin yetersizliğinde demir eksikliği anemisi ortaya çıkar.

Aşağıdaki etkenler, böyle bir sonuca götürebilir:

  • A vitamini, C vitamini, B12 vitamini, folik asit veya çinko eksikliği (Bu maddeler demir emilimde etkilidir. Eksikliklerinde demir emilimi yetersiz olur ve demir eksikliği anemisi gelişir.)
  • Herhangi bir nedenle ince barsakların tamamının ya da bir kısmının çıkarılmış olması
  • Aşırı çay, kahve tüketimi
  • Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı
  • Mide koruyucu ve anti-asit ilaçların kontrolsüz kullanımı

4. Demir İhtiyacının Artması

Büyüme ve gelişme çağındaki çocuklarda demir ihtiyacı fazladır. Gıdalarla da yeterince demir almayan çocuklarda kolayca demir eksikliği anemisi gelişebilir.

5. Hamilelik

Hamilelerde dolaşım sistemindeki kan miktarı artar. Bu nedenle kandaki demir miktarı göreceli olarak yetersiz kalır. Ayrıca büyüyen fetüs için de ekstra demir gereklidir. Demir takviyesi almayan hamilelerin çoğunda, demir eksikliği anemisi ortaya çıkar.

Kimler Risk Altında?

1. Adet Gören Kişiler

Doğurganlık çağındaki kadınlar adet kanamalarıyla sürekli kan kaybettikleri için risk altındadır.

2. Anne Sütü Alamayan Bebekler

Anne sütündeki demir, inek sütündekine göre daha iyi emilir. Düşük doğum ağırlıklı bebekler ve ilk 6 ay anne sütü almayan bebekler demir eksikliği açısından risk altındadır.

Bu bebeklere verilen formül mamaların mutlaka demir destekli olması gerekir. Ayrıca bu çocuklarda inek sütünün uzun süreli kullanımı, barsaklardan demir kaybını bir miktar artırır.

3. Vejetaryen Beslenenler

Vejeteryan bireyler B12 vitamini ile birlikte demir eksikliği açısından da risk altındadır.

İlgili Diğer Makaleler:

Demir Eksikliği Belirtileri Demir Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top