Böbrekler ve Böbrek Taşları Böbrek Taşı Belirtileri Böbrek Taşı Düşürme Belirtileri

 

Böbrek taşları hareketsiz oldukları sürece genellikle pek fazla belirtiye yol açmaz. Ancak taşlar düşme sürecine girdiğinde birçok belirti ortaya çıkar. Bunlardan en belirgini şiddetli ağrıdır.

Böbrekler ve Böbrek Taşları 

Böbrekler üriner sistemin (boşaltım sistemi) başlangıç noktasıdır. Böbreklerde günde 160-180 litre sıvı süzülür. Süzülen bu sıvının çok büyük kısmı geri emilir, kalanı da idrar olarak atılır. Sağlıklı bir insanda günde 400 ml ile 2 litre arasında idrar oluşur.

Böbrek Taşı

Üriner Sistem Taşları: İdrarın içerisinde oksalat, ürik asit, kalsiyum gibi kristal oluşturan maddeler ve bu maddelerin içerisinde çözündüğü sıvı ortam bir denge içindedir. İdrar içeriğindeki kristal oluşturan bu maddelerin miktarı artarsa ya da içerisinde çözündükleri su miktarı azalırsa, üriner sistemde taş oluşur (ürolitiyazis).

Böbrek Taşı: Özel olarak böbreklerde oluşan üriner sistem taşlarına nefrolitiyazis (böbrek taşı) denir.

Not: İdrar içeriğinde bulunan ve kristalleşmeyi (tortulaşma-çökelme) engelleyen sitrat, magnezyum, kondroitin sülfat, üropontin gibi maddelerin normalden az olması da taş oluşumuna katkı sağlar.

Daha detaylı bilgi için: Böbrek Taşı Nedenleri ve Risk Faktörleri 

Böbrek Taşı Belirtileri

Üriner sistem taşları, bulundukları yere göre farklı şikayetlere neden olabilirler. Böbreğin içerisindeki taşlar genellikle sessizdir, şikayete yol açmaz.

  • Başka bir nedenle yapılan karın filmi (batın grafisi), ultrasonografi, batın tomografisi gibi böbrekleri içine alan görüntülemelerde fark edilirler.
  • Ya da başka bir nedenle yapılan idrar tetkikinde taş varlığından şüphelenilir ve ileri tetkiklerde saptanır.

Not: Böbreğin nefron isimli birimlerinde süzülen idrarın, böbrek pelvisine (havuzcuk) açıldığı yerde (kaliks) oluşan taşlar bel ve karında künt ağrıya* yol açabilir.

*Künt Ağrı: Dolgunluk hissi şeklindedir. Hasta ağrıyan bölgeyi tam olarak belirleyemez.

Böbrek Taşı Düşürme Belirtileri

Böbrek taşları hareketsiz oldukları sürece fazla belirti vermez. Ama düşme sürecine girildiğinde şiddetli belirtiler ortaya çıkacaktır. Detaylara girmeden önce birkaç kavramı açıklayalım:

  • Üreter: Böbreklerdeki idrarı mesaneye taşıyan idrar kanallarıdır.
  • Üretra: Mesanedeki idrarı vücut dışına gönderen idrar kanalıdır.

Yeterince küçük bir taş böbreklerden üreterlere, üreterden mesaneye, mesaneden de üretraya kolayca geçip şikayet oluşturmadan idrarla atılabilir. Hasta düşen taşı işeme esnasında fark edebilir.

Daha büyük taşlar ise böbreklerin üretere açıldığı yere oturup, tıkanıklığa yol açabilir. Ya da idrar kanalının içine düşebilir. Bu durumda gürültülü bir klinik tablo ortaya çıkar:

Ağrı

Taş böbreğin içinde hareketsizken genellikle şikayete yol açmaz. Ancak ilerleyip idrar yolunu tıkadığında aniden ağrı ortaya çıkar. Nedeni pek çok hastanın düşündüğü gibi idrar kanalında kazınma, yırtılma değildir. İdrar kanalının duvarlarında gerilmeye bağlıdır.

Böbrek taşı düşürme ağrısının bazı özellikleri aşağıdaki gibidir:

  • Bel bölgesinde, kaburga kemikleriyle omurganın birleşim yerinde (kostovertebral aralıkta) başlar.
  • Taş aşağı doğru indikçe ağrı da kasıklara doğru ilerler.
  • Ağrının grafiği dalga şeklindedir. Yani başlar, dakikalar içinde şiddetlenir, azalır ve bir süre ortadan kaybolur. Sonra tekrar başlar. Bu ağrıya ‘’renal kolik’’ denir.
  • Ağrının şiddetlendiği dakikalarda hasta soğuk soğuk terler ve kıvranmaya başlar.
  • Taş üreterden mesanenin içine düştüğünde, renal kolik ağrı hafifler.
  • Mesanenin içerisindeki taş ise işeme sonunda genital bölgede cinsel organa vuran ağrılara neden olabilir.

Ağrının şiddeti taşın büyüklüğüne bağlı olarak değişebilir. Ancak her zaman taşın büyüklüğüyle orantılı olmak zorunda değildir.

Kanlı İdrar (Hematüri)

Taş düşürmenin ana belirtilerinden biri de idrardan kan gelmesidir. İdrar rengi kırmızı, pembe ya da kahverengi olabilir.

Not:

İdrarda kanama gözle görülecek kadar şiddetli olmayabilir. Bu durumda idrar örneği mikroskopta incelenir ve kan hücreleri (eritrosit) görülür. Bu duruma ‘’mikroskopik hematüri’’ denilmektedir.

İdrar Yapma Sıklığında Artış

Taş idrar yollarında aşağı doğru indikçe, sık sık idrar hissi gelir. Hasta sıkışarak lavaboya gitse de, olağandan daha az miktarda idrar yapar.

İdrar Yaparken Ağrı ve Yanma Hissi (Dizüri)

Böbrek taşı üreterden mesaneye geçiş noktasına geldiğinde oluşur.

Kötü Kokulu ve Bulanık İdrar

Böbrek taşı, idrar yollarında iltihap için risk oluşturur. İdrar yolu enfeksiyonu (piyüri) söz konusu olursa, idrar kötü kokulu ve bulanık görünümlü olabilir.

Mide Bulantısı ve Kusma

İdrar yollarından çıkan ve sindirim sisteminden çıkan sinirlerin birbirleriyle etkileşmesi sonucu hastada bulantı-kusma olabilir. Hastaların bir bölümünde acile başvuru sebebi bulantı ve kusma olmaktadır.

Dikkat!

Ateş, Üşüme, Titreme

Bu üç durumun birlikteliği, taş düşüren bir hastada en korkulan durumdur. Taşla birlikte idrar yollarında enfeksiyon varlığına işaret eder. Hayati tehlike oluşturabilir ve acil müdahale edilmesi gerekir.

İşeme Sırasında İdrar Akışının Aniden Kesilmesi

Mesane içerisine düşen taş mesane çıkışında idrar kanalını (üretra) tıkarsa, idrar aniden kesilir. Glob vezikale adı verilen durum oluşur. Acil müdahale gerekir.

Çatallı İşeme

Mesaneden üretraya geçen taş çatallı işemeye neden olabilir. Üretradaki taş, ayrıca kanamaya da sebep olabilir.

Böbrek Taşının Düştüğü Nasıl Anlaşılır?

Ağrı birden kaybolabilir. Ya da idrar esnasında düşen taş fark edilebilir. Düşen taşın fark edilemeyebileceğini de akılda tutunuz.

İlgili Makaleler:

Küçük Böbrek Taşı TedavisiBüyük Böbrek Taşı Tedavisi

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top