Alerjik Rinit Nedir?

Alerjik rinit burun boşluklarını döşeyen örtünün, yani nazal mukozanın alerjik reaksiyon göstermesi ile ortaya çıkan klinik tablodur. Bu reaksiyon hava yoluyla alınan bazı maddelere karşı gelişir. Bu maddelere ‘alerjen’ denir ve kişiden kişiye farklılık gösterir. Bir kişide alerjik reaksiyon oluşturan bir madde, başka bir kişide oluşturmayabilir.

Alerjik rinit, halk arasında saman nezlesi olarak da bilinir.

Alerjik Rinitte Belirtiler ve Şikayetler Nelerdir?

Hastada burun mukozasındaki alerjik reaksiyona bağlı olarak çeşitli şikayetler oluşur. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:

  • Hapşırma (sabah uyandıktan sonra üst üste hapşırma nöbetleri çok tipiktir)
  • Burun tıkanıklığı ve buna bağlı koku alamama (burun mukozasındaki ödem nedeni ile hava yolu kapanır)
  • Burun akıntısı (saydam, ince bir akıntı şeklinde olur)
  • Burun kaşıntısı
  • Gözlerde sulanma, kaşıntı, kızarıklık
  • Damakta kaşıntı
  • Kulakta kaşıntı
  • Geniz akıntısı
  • Halsizlik, kırgınlık (ağır vakalarda)
  • Gün içerisinde uyuklama (gece uyku kalitesi düşük olduğu için hasta gün içerisinde uyuklayabilir)

Hangi Maddeler Alerjik Rinite Neden Olur?

Alerjik yanıt oluşturan maddeler (alerjen) kişiden kişiye değişiklik gösterir. Bununla birlikte alerjik yanıta en sık yol açan maddeler şunlardır:

  • Polen
  • Çim
  • Hayvan tüyü
  • Ev tozu
  • Kedi salyası
  • Küf ve mantarlar
  • Böcekler
  • Akarlar

Alerjik Selam İşareti Nedir?

Alerjik rinitli çocuklar burun kaşıntısını gidermek ve burun tıkanıklığını rahatlatmak için el ayasıyla burunlarını yukarı doğru sıvazlama hareketi yapabilirler. Bu ‘alerjik selam’ işaretidir. Alerjik selam’ın sık tekrarlanmasıyla burun cildinde yatay çizgilenme oluşur.

Alerjik Rinitte Şikayetleri Alevlendiren Durumlar Nelerdir?

Aşağıda sıralanan durumlar alerjik rinit şikayetlerini başlatabilir, ya da var olan şikayetleri alevlendirebilir:

  • Sigara içmek
  • Rüzgar
  • Duman
  • Nemli ortam
  • Kirli hava
  • Deterjanlar
  • Kolonyalar
  • Parfümler
  • Saç spreyleri
  • Tütsüler

Alerjik Rinit Tehlikeli Midir?

Tedavisi geciktirilmediği ve komplikasyon gelişmediği sürece tehlikeli bir hastalık değildir. Ancak hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde bozar. İş ve okul başarısında düşmeye, konsantrasyon güçlüklerine, depresyona yol açabilir.

Alerjik Rinit Tedavi Edilmediği Takdirde Olası Sonuçlar Nelerdir?

Eğer alerjik rinit tedavisi uzun süre ihmal edilirse aşağıdaki problemler ortaya çıkabilir:

  • Sinüzit
  • Orta kulak iltihabı (Otitis media)
  • Diş çürükleri
  • Çene problemleri

Alerjik Rinit Tanısı Nasıl Konur?

Saydığımız şikayetler alerjik rinit için çok tipiktir, hekimin fizik muayene bulguları da uyumlu ise alerjik rinit tanısı konur. Ancak aşağıdaki hastalarda tetkiklere ihtiyaç duyulur:

  • Şikayetleri ve bulguları çok ağır olanlar
  • Şikayetleri çok tipik olmayanlar

 Alerjik Rinitte Hangi Tetkikler Yapılır?

Dediğimiz gibi hekim şikayetleri dinleyerek ve fizik muayene uygulayarak tanı koyabilir. Bazı vakalarda ise aşağıdaki tetkiklerin birini ya da bir kısmını isteyebilir:

Deri Prick Testi

Ön kolun iç yüzüne hasta için alerjen olduğundan şüphelenilen maddeler damlatılır. Cilde yapılan küçük çiziklerle bu damlaların cilt içerisine geçişi sağlanır. Uygun bir prick testinde yapılan çiziğin cildi kanatmaması gerekir. 20 dk sonra maddelerin damlatıldığı bölgelerde cildin verdiği reaksiyona bakılarak alerjen maddenin tespit edilmesi amaçlanır.

Kanda IgE Düzeyinin Ölçümü:

IgE, alerjik reaksiyonlarda kandaki miktarı artan bir bağışıklık sistemi proteinidir. Yapılan bir kan tahlilinde  IgE düzeyinin yüksek çıkması, alerjik rinit şüphesinde tanıyı destekler.

Nazal Endoskopi:

Burun boşluğunu (nazal kavite) kapatan polip* ya da başka bir yer kaplayıcı lezyon varlığını ortaya koymak için endoskopik girişimlerle burun boşluğunun görüntülenmesidir.

Aşağıdaki görüntüleme seçenekleri normal şartlarda gerekli değildir. Eğer hekim şikayetlerin alerjik rinitten kaynaklanmadığını düşünüyorsa ya da tedaviye rağmen şikayetler gerilemediyse olası diğer sebepleri araştırmak için aşağıdaki görüntülemeleri isteyebilir:

  • Burun Sinüs Grafisi
  • Tomografi
  • MR (Manyetik Rezonans)

bu görüntülemelerde sinüzit, yapısal anomaliler, tümöral oluşumlar, kronik iltihap tespit edilebilir.

*: Polip: Burun boşluğunu döşeyen örtünün (mukoza) yaptığı saplı armut şeklinde çıkıntılardır.

Alerjik Rinit Türleri Nelerdir?

Yıl içerisinde görülme zamanı ve süresine göre alerjik rinit ikiye ayrılır:

Mevsimsel Alerjik Rinit: İlkbahar ve sonbahar aylarında daha çok ağaç, çim ya da otların polenlerine bağlı ortaya çıkar.

Perenial Alerjik Rinit: Yıl boyunca görülür ve daha çok ev içi alerjenlerine bağlıdır. (Böcekler, kedi-köpek tüyü, ev tozları…)

Kimler Alerjik Rinite Daha Yatkındır?

Bir kişide alerjik bir hastalığın oluşu, o kişinin başka alerjik hastalıklara da genetik olarak yatkın olduğunu gösterir. (Bu durum ‘atopi’ olarak ifade edilir.) Bu yüzden astım, egzema, ürtiker (kurdeşen) gibi hastalıkları olan bireylerde alerjik rinit görülme riski daha fazladır.

Ayrıca ailesinde bu hastalıklar olan bireylerde de alerjik rinit görülme olasılığı daha yüksektir.

Bkz: Alerjik Rinit Tedavisi

Yazar Hakkında

Dr. Emirfurkan Yıldırım

Muş 112 Acil Başhekimi

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

Top